يكباره دانشها را ترك گفته‌اند و به خدمتگزاران دانش بيزارى مىنمايند . كسانى از ايشان كه در اين راه زياده‌روى پيشى كرده‌اند ، دانش را به گمراهى نسبت مىدهند تا همانندان نادان خود را به آن دشمن سازند ، و به آن رنگ بددينى مىزنند تا در كوفتن دارندگان دانش را بر خود بگشايند و بدين‌گونه ، با برافتادن ايشان ، چگونگى احوال خودشان پوشيده بماند . و آنان كه خوى درشت دارند و بر خود لقب داشتن انصاف نهاده‌اند ، همچون كينه‌توزى به سخنهاى دانشى گوش فرامىدارند تا در پايان به نهاد بد خود باز گردند و فرزانگى تمام [ ! ] خود را با گفتن اين سخن كه « در آن چه سود است ؟ » آشكار سازند . و اين بدان سبب است كه از برترى آدميان بر ديگر جانوران آگاهى ندارند ، و نمىدانند كه اين برترى تنها به دانش است كه جز بدان بر ايشان حجّت نگيرند ، و اينكه علم به خودى خود خواستنى است ، و شادى راستين جز از آن فراهم نمىشود . براى چيزى ، كدام سودمندى آشكارتر و كدام كارامدى بيشتر از آن است كه دسترس يافتن به سود و دورى جستن از زيان در دين و دنيا جز به آن فراهم نشود ، و اگر آن نباشد ، بسا كه آنچه به آن دست مىيابند بدى باشد و آنچه از آن دورى گزيده‌اند نيكى ؟ و آنچه از سود ياد كرديم ، اگر مقصود از آن خواستهء اين جهانى باشد ، چون كسى خواستار سلامت باشد ، جز در دهقانى و بازرگانى و اجاره كردن و اجاره دادن نيست ، كه خود گرچه تهى از دانشى نيست ، بيشتر به نيكو كار كردن وابسته است ؛ و چون در بند سلامت نباشد ، اين سود از كيمياگرى و فريبكارى و كفزنى و تدليس و دزدى و خفه‌گير كردن « 1 » مردمان به‌دست مىآيد . و راه سومى نيز براى رسيدن به سود هست كه گمان نمىكنم آن كس كه تاريكى آزمندى پرده بر روشنى جان و دلش كشيده باشد ،

--> ( 1 ) - در اصل تحنيق [ و شايد تخنيق ] است كه معنايى درخور موضوع از آن به‌دست نمىآيد ؛ به تصور من اين كلمه بايد ترجمهء عربى اصطلاحى فارسى بوده باشد كه اكنون در زبان فارسى « خفه‌گير كردن » است و در معامله به معنى مغبون كردن خريدار يا فروشنده در معامله و سوء استفاده از نادانى او است ؛ بنابراين تخنيق مناسبتر به نظر مىرسد .